د . إAEDSRر . س

5 Kelmiet Tal-Milied

0
Article Featured Image

Fi żmien il-Milied nużaw kliem li mhux dejjem inkunu nafu xi jfisser sewwasew jew li ma jkollniex idea mnejn ikun ġej.

1. Mirra

Mirra

Deheb, inċens u birra! …jgħid kull Malti xi darba f’għomru. Għax aħna lkoll nafu li l-mirra wieħed mir-rigali tas-Slaten Maġi, imma m’għandniex idea xi ż-żigg taħbat. Ok, naqtgħu l-kurżità. Il-mirra hi tip ta’ gomma tar-raża tfuħ li tiġi miz-zkuk tas-siġar. 

Tintuża bħala fwieħa u jbaħħru biha, bħall-inċens. Eh u bilħaqq, l-espressjoni “tellagħlu l-mirra” jew “ġablu l-mirra” tfisser qabbiżhomlu, eż. “Tant dam jaqtagħli xagħri li ġabli l-mirra.”

Mirra Pic

2. L-istrina

L Istrina

Kull sena niġbru l-flus għall-istrina. Imma xi tkun l-istrina?

Fl-imgħoddi, ir-rigali flok fil-Milied kienu jtuhom fl-ewwel tas-sena. L-istrina kienet proprju dan ir-rigal tal-ewwel tas-sena. Ħafna tfal dakinhar tal-istrina kienu joħorġu fit-toroq b’xi bott vojt jawguraw is-sena t-tajba lil min ikun għaddej mit-triq, forsi jtihom xi ħaġa tal-flus.

Allura għala ngħidu “illistrina!”?

Dik m’għandhiex x’taqsam mal-istrina tal-ewwel tas-sena. Meta taqbżilna ċ-ċinga, għandna ħabta nsemmu l-qaddisin u ħwejjeġ reliġjużi oħra. U biex ma nonqsux mir-rispett, ngħawġu ftit il-kelma reliġjuża biex intaffu xi ftit mill-qawwa tagħha. Flok ma nsemmu ’l-Madonna ngħidu “madoffi”, biex ma nsemmux lil Alla ngħidu “illallu”, u biex ma nsemmux l-ostja, ngħidu “illostra!” jew “illistra!” jew “illistrina!”

Capture

3. Pastur

Pastur

Milied = presepju = pasturi. Il-kelma ġejja mit-Taljan “pastori”, jiġifieri ragħajja, għax l-ewwel nies li laqgħu lill-Bambin kienu r-ragħajja. Imma fil-Malti minn ragħajja saret tfisser il-figuri li nqiegħdu fil-presepju. Xi wħud ikunu bi lbies bibliku, oħrajn bi lbies tradizzjonali tal-post fejn isir il-presepju. 

Ngħidu aħna, fil-presepju Malti nsibu lil taż-żaqq, pastur idoqq iż-żaqq, lir-rieqed, pastur rieqed (jismu miegħu), lix-xabbatur jixxabbat mal-grotta, u l-famuż l-għaġeb tal-presepju jadura lill-Bambin mistagħġeb b’idejh it-tnejn ’il fuq. U, għal min ma jafx, jekk jgħidulek “qisek l-għaġeb tal-presepju” jiġifieri tkun ċapsa, rieqed, mejjet ħaj. U jekk qatt ma smajtha, mela veru għaġeb!

Hipster Crib

4. Maxtura

Maxtura

Ilkoll nafu li l-Bambin twieled f’maxtura. Li ma jafx kulħadd hu li l-kelma ġejja mill-Isqalli “mangiatura”, dik il-kaxxa li fiha nqiegħdu l-ġwież u l-għalf tal-bhejjem. Il-kelma l-ewwel daħlet bħala “manġtura”, imbagħad saret “manxtura” u fl-aħħar “maxtura”, kif nafuha llum. 

U minnha ħriġna l-verb “tmaxtar”, jiġifieri tiekol ħafna u bil-ħatfa bħall-bhejjem, kif se tagħmel fil-party tax-xogħol, fl-ikla tal-Milied, l-għada tal-Milied, il-pitgħada, il-pitpitgħada… sa ma jasal l-ewwel tas-sena u tibda dieta stretta… li ddum tlett ijiem. 

Patrick

5. Gawgaw

Gawgaw

Skont is-superstizzjoni, il-gawgaw kien ħares li lejlet il-Milied jgħaddi jiġġerra u jgħajjat fit-toroq. Kienu jemmnu li t-tfal li jitwieldu nhar lejlet il-Milied, talli twieldu dakinhar, seta’ jtihom ħmar il-lejl, joħorġu barra u jsiru gawgaw, mostru li ħadd ma kien jaf eżatt x’sura kellu.

Biex jipproteġuhom taf x’kienu jagħmlu? Kienu jżommuhom imqajmin f’nofsillejl. U biex żgur ma jorqdux u jsiru gawgaw kienu jtuhom biċċa xogħol biex jedhew: jgħoddu t-toqob ta’ passatur jew għarbiel. Mur għoddhom! 

Gawgaw Cute

Bonus: Borrinu

Borrinu

U kif stajna nħalluha barra?! Il-kelma tas-sena tal-2014, ivvintata minn Kelma Kelma, li tant iggustawha nies li saħansitra sabet ruħha f’xi dizzjunarji u kotba tat-tfal.

Borrinu 2

Share this post with a fan of Christmas and KelmaKelma!

READ NEXT: 5 Malapropiżmi Komuni

You may also love

View All

Thank you for subscribing!

Your email has been added to our list.

lovinmalta.com says

Do you agree to share your location with us?